SOBOTA POD PEŁNĄ KONTROLĄ, CZYLI PROSZĘ SIĘ NIE DENERWOWAĆ, BO JUŻ WSZYSCY SIĘ DENERWUJĄ

Warszawa

Soboty powinny być ustawowo wolne od historii.

Człowiek budzi się później, robi kawę, patrzy przez okno, sprawdza, czy sąsiad znowu wierci, i ma święte konstytucyjne prawo oczekiwać, że przez kilka godzin świat nie będzie próbował się przewrócić. Tymczasem świat najwyraźniej konstytucji nie czyta. Ledwie człowiek odłoży łyżeczkę, a już okazuje się, że rosyjska rakieta najprawdopodobniej celowo poleciała do Polski, Arabia Saudyjska zamknęła rurociąg, ropa kosztuje ponad sto dolarów, sztuczna inteligencja pomaga konstruować broń, Donald Tusk nie chce rekonstruować rządu, a w Warszawie trwa spór o to, kto właściwie jest rektorem uczelni kształcącej funkcjonariuszy więziennictwa.

Na szczęście wszyscy zapewniają, że sytuacja jest pod kontrolą.

To sformułowanie należy do najpiękniejszych wynalazków cywilizacji, zaraz po kole, antybiotyku i pilocie do telewizora. Jeżeli minister mówi, że sytuacja jest pod kontrolą, należy natychmiast sprawdzić, gdzie leży paszport. Jeżeli koncern paliwowy zapewnia, że dostawy nie są zagrożone, warto zatankować. A jeżeli wojsko podnosi gotowość i RCB wysyła alert, że rosyjskie lotnictwo atakuje za granicą i polskie samoloty są w powietrzu, człowiek może spokojnie wrócić do jajecznicy, pod warunkiem że nie mieszka za blisko granicy.

Sobotni newsletter  wyglądał zresztą jak karta dań w restauracji prowadzonej przez Hieronima Boscha: do wyboru spór o „bastion” Akademii Wymiaru Sprawiedliwości, rekonstrukcja rządu, rosyjska rakieta, saudyjski rurociąg, militarne zastosowania AI, pożary na Sumatrze oraz Carlos Ghosn, który kiedyś uciekł z Japonii w futerale na instrument, a dziś buduje biznes.
Czyli zwyczajna sobota.

Zacznijmy od kraju, bo zanim zajmiemy się rakietami, dobrze wiedzieć, kto właściwie zarządza państwem, które mają omijać.

Otóż Donald Tusk zdecydował, że wielkiej rekonstrukcji rządu nie będzie. Jeszcze przed wakacjami miała być jesienią, ale jesień przyszła, a rekonstrukcja najwyraźniej pojechała na grzyby. Szymon Hołownia do rządu nie wejdzie, Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz z niego nie wyjdzie, minister zdrowia też zostaje, a jeśli ktoś poleci, to może minister aktywów państwowych Wojciech Balczun. Jednym słowem: meble zostają na swoich miejscach, tylko jeden fotel może zostać wyniesiony na korytarz.

Powód jest interesujący. Jak informuje „Rzeczpospolita”, rząd nie chce przykrywać rekonstrukcją afery Zondacrypto.

To rozumiem.

Dawniej rządy robiły rekonstrukcję, żeby przykryć aferę. Obecny rząd nie robi rekonstrukcji, żeby afery nie przykryć. Jest to niewątpliwy postęp cywilizacyjny. Jeszcze trochę, a konferencje prasowe będą organizowane specjalnie po to, żeby dziennikarze mogli spokojnie pytać o rzeczy niewygodne.

Sama Zondacrypto rozwija się zresztą jak polski serial kryminalny pisany przez księgowego po trzech espresso.

Fundacja związana ze Zbigniewem Ziobrą otrzymała od Przemysława Krala 450 tysięcy złotych. Ziobro pożyczył potem od fundacji 57 tysięcy na swoją obronę prawną. Według sondażu SW Research dla rp.pl 56,8 procent badanych uważa teraz, że PiS powinien Ziobrę z partii usunąć. Były minister tłumaczył wcześniej, że Krala zweryfikowano zbyt pobieżnie, a na kryptowalutach znał się „jak na hieroglifach egipskich”.

To akurat mogę zrozumieć.

Problem polega tylko na tym, że przez lata Zbigniew Ziobro sprawiał wrażenie człowieka, który potrafi zweryfikować wszystkich. Sędziów, prokuratorów, lekarzy, polityków, przedsiębiorców, Unię Europejską i stan moralny narodu. Okazuje się, że jedna dziedzina wymknęła się czujnemu oku byłego prokuratora generalnego: człowiek dający jego fundacji prawie pół miliona złotych.

Każdemu może się zdarzyć. W końcu człowiek rano patrzy na konto, widzi 450 tysięcy i myśli: pewnie zwrot podatku.

Najbardziej wzruszające jest to, że polska polityka w epoce kryptowalut zachowała swój tradycyjny charakter. Zmieniła się technologia, lecz obyczaj pozostał narodowy. Kiedyś nosiło się koperty, potem reklamówki, później zegarki, a dziś mamy tokeny, giełdy, blockchain i fundacje. Korupcja — jeżeli zarzuty kiedykolwiek zostaną w poszczególnych wątkach udowodnione — również musi iść z duchem czasu. Nie możemy przecież zostać technologicznym skansenem Europy.

Ale prawdziwe życie polityczne nie odbywało się w sobotę w świecie cyfrowym. Odbywało się pod bramą Akademii Wymiaru Sprawiedliwości.

Tam polskie państwo osiągnęło swój ulubiony stan skupienia: dwóch ludzi twierdzi, że kieruje tą samą instytucją, każdy ma dokumenty, każdy ma prawników, a policja stoi w pobliżu i czeka, aż prawo samo zdecyduje, komu ma otworzyć drzwi.

Waldemar Żurek odwołał rektora-komendanta Michała Sopińskiego. Resort uważa decyzję za ostateczną. Obowiązki powierzono Sławomirowi Cudakowi. Sopiński odpowiada, że decyzji prawidłowo mu nie doręczono, więc nadal jest rektorem. Cudaka nie wpuszczono do Akademii. Pojawiła się policja. Przyjechał Jarosław Kaczyński.

I od tego momentu wydarzenia nabrały powagi właściwej „Samym swoim”. Brakowało już tylko Pawlaka stojącego za płotem z granatem.

Prezes Kaczyński uznał, że wydarzenia wokół Akademii mogą być próbą generalną przed przejęciem Trybunału Konstytucyjnego. I proszę zobaczyć, jak pięknie działa polska wyobraźnia polityczna. Człowiek patrzy na zamknięte drzwi szkoły więzienników, a widzi już szturm na Trybunał. Gdyby prezes zobaczył harcerzy ćwiczących rozbijanie namiotu, prawdopodobnie uznałby to za próbę generalną przed zmianą granic Rzeczypospolitej.

Sam były rektor ma natomiast przewagę strategiczną nad ministrem: jeżeli nie przyjmie pisma, rzeczywistość być może nie nastąpi.

Jest to metoda niezwykle obiecująca. Proponuję rozszerzyć ją na społeczeństwo. Nie odbieramy rachunku za prąd — prądu nie zużyliśmy. Nie otwieramy listu z urzędu skarbowego — podatku nie ma. Nie przyjmujemy mandatu — samochód nigdy nie przekroczył prędkości. Nie czytamy wyników badań — jesteśmy zdrowi. Gdyby tę doktrynę przyjął cały naród, Polska do wtorku mogłaby rozwiązać większość problemów strukturalnych.

Niestety Rosjanie stosują podobną filozofię wobec granic, tyle że z rakietami.

Generał Ireneusz Nowak, Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych, powiedział „Rzeczpospolitej”, że jest dziś w 80 procentach przekonany, iż rosyjska rakieta Ch-101, która 30 lipca wleciała nad Polskę i spadła w Tarnawie-Kolonii, została skierowana tutaj intencjonalnie. Pocisk miał głowicę bojową, pochodził ze świeżej partii produkcyjnej, leciał bardzo nisko, był trudny do wykrycia i znajdował się w polskiej przestrzeni przez około sześć minut.

Osiemdziesiąt procent to dużo. W życiu codziennym przy osiemdziesięciu procentach człowiek kupuje mieszkanie, bierze ślub albo stawia wszystko na Legię. W geopolityce zostawia się dwadzieścia procent na możliwość, że uzbrojona rakieta z głowicą bojową po prostu zabłądziła.

Może GPS miała ustawiony na „trasa widokowa”.

Tymczasem w sobotę polska obrona powietrzna znowu podniosła gotowość z powodu rosyjskich ataków na zachodnią Ukrainę. RCB rozesłało ostrzeżenia mieszkańcom Lubelszczyzny i Podkarpacia, a w przestrzeni powietrznej działało polskie lotnictwo.

Jeszcze parę lat temu alert RCB oznaczał burzę, wichurę albo podejrzanie wysoki poziom Wisły. Dziś telefon może zawibrować przy obiedzie i uprzejmie poinformować, że Rosja bombarduje Ukrainę, lotnictwo jest w powietrzu i proszę śledzić komunikaty.

Człowiek odkłada kotlet. Patrzy przez okno i myśli, że jednak te ostrzeżenia przed gradem z 2021 roku miały pewien urok.

Putin ze swojej strony również uspokaja. Oświadczył, że obecność europejskich wojsk w Ukrainie oznaczałaby wojnę z Rosją. Korea Północna wystrzeliła kolejne pociski. Rosja zaatakowała w nocy Odessę, Dniepr, Zaporoże, Krzywy Róg i inne ukraińskie miasta; były ofiary śmiertelne i dziesiątki rannych.

Świat wyraźnie wszedł w fazę, w której każdy zapewnia, że nie chce eskalacji, po czym eskaluje, żeby przeciwnik dobrze zrozumiał, jak bardzo nie chce eskalować.

Przypomina to dwóch pijanych mężczyzn pod barem: Ja się nie chcę bić. Ja też nie. To podejdź. Sam podejdź. Po pięciu minutach ktoś szuka zęba w trawie.

Na domiar wszystkiego Arabia Saudyjska zamknęła strategiczny rurociąg Wschód–Zachód po atakach dronów. To licząca około 1200 kilometrów magistrala, którą w ostatnich miesiącach płynęło od czterech do pięciu milionów baryłek dziennie, czyli mniej więcej 4–5 procent światowej podaży. Brent przebił sto dolarów za baryłkę.

W tym momencie każdy polski kierowca wykonuje czynność całkowicie niezależną od poglądów politycznych. Przelicza, ile ma w baku. Orlen natychmiast uspokoił, że dostawy do polskich rafinerii odbywają się bez zakłóceń i dzięki dywersyfikacji źródeł nie są zagrożone.

Czyli ropa jest. Tylko może być droższa. To trochę jak informacja restauratora: Proszę się nie martwić. Kotletów nie zabraknie. — Ile kosztują? — I właśnie dlatego proszę się nie martwić o ich dostępność.

Polska energetyka w ogóle ma cudowną zdolność produkowania komunikatów, po których człowiek czuje ulgę przez mniej więcej siedem sekund, a następnie zaczyna szukać kalkulatora. Rurociąg zamknięty, cieśnina Ormuz od miesięcy jest problemem, ropa przebiła sto dolarów, ale my jesteśmy zdywersyfikowani. Słowo dywersyfikacja ma podobne działanie psychologiczne jak „stabilność finansowa”, „bufor bezpieczeństwa” i „sytuacja pozostaje dynamiczna”. Nie wiadomo dokładnie, co będzie, ale brzmi fachowo.

A skoro jesteśmy przy fachowości, to sztuczna inteligencja również zrobiła w tym tygodniu imponujący krok naprzód. Przez ostatnie lata zastanawialiśmy się, czy AI zabierze pracę grafikom, tłumaczom, programistom i felietonistom.

Okazuje się, że ambicje ma większe. Anthropic poinformował, że jego model Claude był wykorzystywany przez różne podmioty między innymi do prac nad systemami uzbrojenia, operacji cybernetycznych i inwigilacji. Według raportu firmy aktorzy powiązani z Chinami mieli używać modelu przy oprogramowaniu do walki elektronicznej i tłumienia obrony przeciwlotniczej, a podmioty z Rosji — przy oprogramowaniu dla autonomicznych rojów dronów uderzeniowych. Claude miał też pomagać przy projektach dotyczących pocisków i systemów wojskowych. Anthropic zablokował część kont i przyznał, że zabezpieczenia powstrzymywały wiele żądań, ale nie wszystkie.

To ostatnie zdanie ma w sobie całą historię ludzkości. „Zabezpieczenia działały, ale nie wszystkie”. Titanic również miał grodzie wodoszczelne. Czarnobyl miał instrukcje. Banki mają działy compliance. Partie mają komisje etyki. A człowiek ma rozum. Wszystko działa doskonale, dopóki nie jest naprawdę potrzebne.

Najbardziej rozczula mnie jednak szybkość dojrzewania sztucznej inteligencji. Najpierw pisała wierszyki. Potem pomagała programować. Następnie nauczyła się oszukiwać na egzaminach. Teraz pomaga przy rojach dronów, systemach rakietowych, inwigilacji i cyberatakach.

Jeszcze rok i założy partię polityczną. Dwa lata — fundację. Trzy — będzie tłumaczyć, że wpłatę 450 tysięcy złotych przyjęła, ponieważ algorytm zbyt pobieżnie zweryfikował darczyńcę. I wtedy będziemy mogli powiedzieć, że osiągnęła pełną ludzką inteligencję.

W sobotnim zestawie wiadomości jest zresztą jeszcze Carlos Ghosn. Człowiek, który był jednym z najpotężniejszych menedżerów światowej motoryzacji, został zatrzymany w Japonii, a potem uciekł z kraju ukryty w skrzyni na sprzęt muzyczny. Teraz znów buduje biznes. „Rzeczpospolita” reklamowała historię wdzięcznym hasłem: „Od fotela prezesa Renault do ucieczki w futerale”.

I pomyślałem, że Ghosn jest właściwie idealnym bohaterem naszych czasów. Kiedyś kariera wyglądała prosto. Człowiek kończył studia, zdobywał doświadczenie, awansował, zostawał dyrektorem, prezesem, emerytem. Dziś można zostać prezesem Renault, trafić do aresztu, uciec w futerale, znaleźć się w Libanie i rozpocząć nowe przedsięwzięcie biznesowe. LinkedIn powinien wreszcie dodać odpowiednią rubrykę: Doświadczenie zawodowe: prezes, strateg, zbieg.

A my narzekamy, że młodzi nie potrafią elastycznie planować kariery.

I tak wyglądała sobota 12 września. Rząd się nie rekonstruuje, bo musi zachować stabilność. Rektor nie jest rektorem, ale uważa, że jest, ponieważ papieru nie dostał. Rosyjska rakieta prawdopodobnie poleciała do Polski celowo, ale pewność wynosi na razie osiemdziesiąt procent. Wojsko czuwa. RCB ostrzega. Putin nie chce wojny z Europą pod warunkiem, że Europa będzie robiła dokładnie to, czego chce Putin. Saudyjski rurociąg nie działa. Ropa drożeje. Orlen uspokaja. Sztuczna inteligencja pomaga projektować broń, choć miała nam przede wszystkim streszczać spotkania na Teamsach. A Carlos Ghosn udowadnia, że nawet po ucieczce w futerale można myśleć o rozwoju osobistym.

Mimo wszystko jestem spokojny. Bo nauczyłem się już podstawowej zasady współczesności. Kiedy dzieje się coś naprawdę niepokojącego, natychmiast pojawia się człowiek w garniturze, mundurze albo kamizelce z logo korporacji i mówi, że nie ma powodów do paniki.

I rzeczywiście. Panika niczego nie rozwiązuje. Trzeba działać racjonalnie. Zatankować samochód. Naładować telefon. Sprawdzić, gdzie są dokumenty. I na wszelki wypadek kupić futerał. Duży, bo patrząc na rozwój wydarzeń, może się jeszcze przydać.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Verified by MonsterInsights