
Czwartek, 22 października 2026 roku. Świat osiągnął kolejny etap rozwoju cywilizacyjnego. Rosyjscy rybacy przestali łowić ryby, ukraińscy żołnierze zaczęli prowadzić kontrofensywę pod ziemią, Polska postanowiła budować małe elektrownie atomowe, kobiety znowu wyszły na ulice, a Karol Nawrocki nadal zastanawia się, czy musi wykonać czynność, którą nakazuje mu konstytucja. Człowiek patrzy na to wszystko i dochodzi do wniosku, że postęp techniczny jest imponujący, natomiast postęp umysłowy najwyraźniej utknął w korku.
Zacznijmy od Pałacu Prezydenckiego, gdzie trwa wielki dramat związany z Andrzejem Domańskim. Donald Tusk zaproponował ministrowi awans na wicepremiera, a kancelaria Karola Nawrockiego zareagowała tak, jakby premier zażądał powołania szatana na stanowisko kapelana wojskowego.
Rzecznik Rafał Leśkiewicz tłumaczył, że wniosek wpłynął, ale prezydent podejmie decyzję. Problem w tym, że konstytucjonaliści przypomnieli rzecz wyjątkowo przykrą: prezydent nie ma swobody wybierania sobie ministrów cudzego rządu. Artykuł 161 konstytucji zobowiązuje go do dokonania zmian na wniosek premiera.
Odkrycie musiało wstrząsnąć Pałacem. Dotychczas najwyraźniej panowało tam przekonanie, że konstytucja jest dokumentem negocjacyjnym, w którym można dopisywać własne zastrzeżenia na marginesie.
Nawrocki nie odmówił jeszcze nominacji. Na razie jego otoczenie produkuje oburzenie. To bezpieczniejsze: nie trzeba odmawiać wykonania obowiązku, wystarczy go odpowiednio długo komentować.
W Polsce nawet zwykły awans ministra staje się próbą charakteru prezydenta. Szkoda, że charakter musi występować przeciwko przepisom.
Ale teraz wydarzenie znacznie ważniejsze. Właśnie rozpoczęły się manifestacje kobiet pod hasłem „Czerwona kartka za aborcję”. Protesty zapowiedziano w 27 miastach. W Warszawie uczestniczki gromadzą się w rejonie Sejmu. Jest godzina osiemnasta, minęło sześć lat od wyroku Trybunału Konstytucyjnego Julii Przyłębskiej, który drastycznie zaostrzył prawo aborcyjne, i trzy lata od wyborów, po których miały nadejść zmiany.
Zmiany rzeczywiście nadeszły. Zmienił się premier, ministrowie, marszałkowie, sejmowa większość, a nawet prezydent. Nie zmieniło się natomiast to, że kobieta w trudnej sytuacji nadal może potrzebować prawnika szybciej niż lekarza.
Sejm uchwalił we wtorek dwie ustawy. Jedna częściowo znosi odpowiedzialność karną za pomoc w aborcji, druga przywraca możliwość jej przeprowadzenia w przypadku ciężkiej wady płodu. To istotne zmiany, choć jeszcze nieobowiązujące, bo przed ustawami są Senat i prezydent. Jednak protestujące przypominają, że obiecywano im znacznie więcej: legalną aborcję do dwunastego tygodnia ciąży. I nie zamierzają udawać, że pół kroku jest tym samym co dojście do celu.
Polska polityka wynalazła bowiem szczególny system realizowania obietnic: najpierw obiecuje się wszystko, następnie powołuje komisję, potem obietnicę ogranicza, a na końcu ogłasza sukces, ponieważ udało się ją częściowo ograniczyć.
PiS pozostaje przy swoim stanowisku, Nawrocki sprzeciwia się liberalizacji, a koalicja rządząca tłumaczy, że istnieją różnice zdań i ograniczenia polityczne. Wszystko prawda. Tyle że owe ograniczenia znały również kobiety, kiedy słuchały przedwyborczych zapewnień. Protestujące pokazują dziś czerwone kartki. Symbol znakomity. W piłce nożnej oznacza usunięcie zawodnika z boiska. W polskiej polityce zapewne zostanie skierowany do komisji, następnie do podkomisji, a później prezydent rozważy jego zgodność z konstytucją.
I właśnie w tym tkwi największa ironia. Panowie, którzy nigdy nie będą musieli podjąć decyzji o własnej ciąży, od lat debatują nad tym, ile wolności powinny otrzymać kobiety. Najwyraźniej z dostawą tej wolności jest jak z budową polskiej elektrowni atomowej: termin stale się przesuwa.
Na szczęście Orlen i Synthos osiągnęły porozumienie w sprawie małych reaktorów. We Włocławku ma powstać pierwszy blok BWRX-300. Ustalono zasady współpracy, etapy inwestycji i finansowania. Pierwszy reaktor planowany jest na połowę lat trzydziestych. Bardzo dobrze. Polska potrzebuje stabilnych źródeł energii. Nie może przecież w nieskończoność polegać na tym, że zimą wiatr będzie patriotyczny, a słońce zrozumie nasze potrzeby narodowe.
Szczególnie urzekła mnie nazwa podpisanego dokumentu: „Porozumienie Parasolowe”. Polska energetyka od lat czeka na atom, ale zaczynamy od parasola. To nawet rozsądne. W razie opóźnień będzie się pod czym schować.
Tymczasem na Ukrainie doszło do operacji tak osobliwej, że nawet wojskowi historycy muszą przetrzeć okulary. Ukraińska formacja „Chartia” poinformowała o przeprowadzeniu kontrofensywy pod ziemią. Żołnierze mieli pokonać piętnaście kilometrów gazociągami, aby uprzedzić rosyjskie działania na kierunku kupiańskim. Według ukraińskiego dowództwa wzięto ponad trzydziestu jeńców, a straty przeciwnika przekroczyły stu żołnierzy. Są to na razie dane podane przez stronę ukraińską. Wojna stała się więc zjawiskiem wielopoziomowym. Rosjanie atakują z powietrza, Ukraińcy odpowiadają spod ziemi, a przywódcy mocarstw negocjują gdzieś pomiędzy, najczęściej bez kontaktu z rzeczywistością.
W tym samym czasie Putin zademonstrował własne rozumienie rozmów pokojowych. Po kolejnych kontaktach z amerykańskim wysłannikiem na Kijów spadło, według Zełenskiego, dwadzieścia jeden rakiet balistycznych. Zginęły co najmniej dwie osoby, trzydzieści cztery zostały ranne, wśród nich pięcioro dzieci. Przypomnę, że Steve Witkoff niedawno nazwał Putina humanitarystą. Rosyjski humanitaryzm różni się więc od zwykłego tym, że zamiast paczek z pomocą wysyła rakiety.
Jeszcze ciekawsze rzeczy dzieją się na morzu. Brytyjski „The Telegraph” opisuje rosyjskie kutry rybackie, które od lat wykonują podejrzane manewry w pobliżu podmorskich kabli telekomunikacyjnych łączących Europę z Ameryką. Odnotowano ponad pięćset takich przypadków. Według anonimowego źródła NATO na niektórych jednostkach podobno nigdy nie było ryb.
To fascynujący rozwój rosyjskiego rybołówstwa. Kuter wypływa na Atlantyk, przez kilka dni krąży nad światłowodem, po czym wraca do portu bez dorsza, śledzia i makreli. Kapitan zapewne tłumaczy, że ryby nie brały, ale kabel wyglądał obiecująco.
Nie ma dowodu, że wszystkie te jednostki prowadziły działalność szpiegowską. Podejrzenia są jednak poważne, bo uszkodzenie podmorskich kabli mogłoby sparaliżować banki, telekomunikację i wiele usług publicznych. Rosja postanowiła najwyraźniej zmodernizować gospodarkę morską. Zamiast łowić ryby, próbuje dowiedzieć się, którędy płyną cudze pieniądze i informacje.
W Polsce tymczasem zmieniły się proporcje sił parlamentarnych. Do Konfederacji dołączył Tomasz Rzymkowski, dawniej związany z PiS, wcześniej z Ruchem Narodowym, Endecją i UPR, a ostatnio z Demokracją Bezpośrednią. Podziwiam polityków o tak bogatym życiorysie organizacyjnym. Człowiek zwykle potrzebuje kilku przeprowadzek, żeby znaleźć odpowiednie mieszkanie. Rzymkowski potrzebował kilku ugrupowań, żeby znaleźć właściwy klub. Prawica rośnie, jednoczy się, dzieli, przegrupowuje i znowu jednoczy. Gdyby całą tę energię wykorzystać do produkcji prądu, Orlen mógłby zrezygnować z małego atomu.
A Europa? Europa się złości. We Francji, Włoszech i Albanii dochodzi do gwałtownych protestów i zamieszek. Płoną budynki, policja ściera się z demonstrantami, politycy wzajemnie oskarżają się o prowokacje i nieudolność.
Oczywiście protest jest demokratycznym prawem. Podpalanie ratusza nie jest jednak rozszerzoną formą składania petycji. Najgorsze, że każda taka awantura staje się pożywką dla skrajnych ugrupowań. Im bardziej państwo okazuje się bezradne, tym chętniej obywatele słuchają ludzi, którzy obiecują porządek, zazwyczaj nie wyjaśniając, co zamierzają zrobić z wolnością.
W Warszawie doszło natomiast do rzeczywistej tragedii: w centrum miasta, przy Nowogrodzkiej, raniono mężczyznę, który trafił do szpitala. Świadkowie mówili o użyciu noża, policja poszukiwała sprawcy. Szybko go zatrzymano. W tej sprawie nie ma miejsca na żarty ani na polityczne dopisywanie motywów, których dotąd nie ustalono.
Na szczęście dzień przyniósł również wiadomości, które pozwalają człowiekowi przypomnieć sobie, że cywilizacja służy nie tylko do prowadzenia wojen i produkowania konferencji prasowych. W Poznaniu do finału Konkursu Wieniawskiego zakwalifikowało się troje skrzypków: SooBeen Lee, Jinzhu Li i Bohdan Luts. Na zwycięzcę czeka sześćdziesiąt tysięcy euro oraz dwuletnie użyczenie Stradivariusa z 1711 roku.
Cudownie. Troje młodych ludzi walczy o zwycięstwo za pomocą talentu, pracy i muzyki. Nikt nie organizuje demonstracji pod siedzibą jury, nie kwestionuje konstytucyjności smyczków ani nie grozi rozliczeniem skrzypiec po następnych wyborach. Przynajmniej na razie.
A w Japonii działa hotel, który przyjmuje gości od 705 roku. Ma więc 1321 lat. Przetrwał wojny, samurajów, cesarzy, epidemie, trzęsienia ziemi i wszystkie możliwe zmiany ustrojowe. Najwyraźniej jego właściciele znaleźli sekret długowieczności: zamiast codziennie walczyć o władzę, zajmowali się prowadzeniem hotelu. To niezwykle pouczający przykład dla polskiej klasy politycznej. Można prowadzić instytucję przez trzynaście stuleci, pod warunkiem że nie próbuje się co cztery lata wymieniać całego personelu z powodu niewłaściwych poglądów na historię kraju.
I tak kończy się czwartek. Rosjanie szukają kabli, Ukraińcy walczą pod ziemią, Amerykanie szukają pokoju w rozmowach z człowiekiem, który właśnie bombarduje Kijów. Polska buduje mały atom, prezydent rozważa wielką nominację, a kobiety znowu muszą wychodzić na ulice, żeby przypominać politykom o obietnicach złożonych trzy lata temu.
Tylko w Poznaniu ktoś gra na skrzypcach, a w Japonii od trzynastu wieków spokojnie prowadzi hotel. Może więc postęp ludzkości nie polega na tym, żeby mieć coraz potężniejsze rakiety, więcej partii i większe ambicje. Może wystarczyłoby nauczyć się robić coś dobrze i dotrzymywać słowa.
Wiem, że jest to propozycja radykalna. Zwłaszcza dla polityków, którzy potrafią przez trzy lata obiecywać kobietom zmianę prawa, przez kolejne miesiące tłumaczyć, dlaczego jeszcze się nie udało, a na końcu ze zdumieniem odkryć, że wyborczynie pamiętają.
W Polsce pamięć obywateli jest jedyną instytucją, której politycy nie potrafią ani zawetować, ani zresetować, ani obsadzić własnymi ludźmi.

Dodaj komentarz