
Nie wiem, czy istnieje życie pozagrobowe, czy możliwe są podróże w czasie i czy człowiek kiedykolwiek spotka istoty z innych galaktyk, ale od dzisiejszego poranka wiem jedno: Donald Trump nie jest istotą nadprzyrodzoną. Amerykanie dokonali odkrycia, którego nie potrafiły dokonać najpotężniejsze laboratoria świata, choć wystarczyło kilka milionów kartek wyborczych, trochę ołówków i cierpliwe liczenie głosów. Trump stracił tej nocy swoje supermoce. Nie stracił wprawdzie majątku, samolotów, pałaców ani niezachwianego przekonania o własnej doskonałości, ale stracił coś znacznie cenniejszego: możliwość twierdzenia, że wystarczy jego błogosławieństwo, aby polityczny nieudacznik przeobraził się w zwycięzcę wyborów. Amerykanie podziękowali za tę usługę, a republikanie zrozumieli, że prezydenckie namaszczenie nie jest polisą ubezpieczeniową od klęski.
Najpiękniejsze jest jednak wyjaśnienie samego Trumpa, który jeszcze w październiku prosił wyborców, żeby udawali, że osobiście znajduje się na kartach do głosowania. Amerykanie posłuchali, wyobrazili sobie jego pomarańczową twarz przy nazwiskach republikańskich kandydatów, po czym zagłosowali. Kiedy okazało się, że Demokraci przejęli obie izby Kongresu, Trump oznajmił: „Nie było mnie na karcie do głosowania”. I dodał, że gdyby był, zwyciężyłby miażdżącą przewagą. Jest to odkrycie godne Nagrody Nobla z logiki stosowanej, ponieważ człowiek najpierw polecił obywatelom potraktować wybory jako referendum o własnej osobie, a potem uznał, że referendum było nieważne, ponieważ jego nazwiska na kartach nie wydrukowano. Gdybym zastosował podobną metodę do własnego życia, mógłbym z pełnym przekonaniem twierdzić, że wygrałem Wimbledon, ale niestety organizatorzy nie wpisali mnie do turnieju. Wygrałem również maraton nowojorski, tyle że nie wystartowałem, oraz konkurs piękności, ponieważ nie zaproszono mnie do jury.
Tymczasem wyborcza katastrofa republikanów okazała się większa, niż zapowiadali nawet najwięksi pesymiści w ich własnej partii. Demokraci zdobyli Senat i Izbę Reprezentantów, odebrali przeciwnikom mandaty w stanach uchodzących za polityczne twierdze prawicy, a Teksas dokonał rzeczy, którą jeszcze niedawno uznano by za niemożliwą bez ingerencji sił nadprzyrodzonych. James Talarico zdobył tam mandat senatorski, pierwszy dla Demokratów od 1988 roku, natomiast Gina Hinojosa pokonała republikańskiego gubernatora Grega Abbotta. Kansas wybrało demokratycznego senatora po raz pierwszy od 1932 roku. Węglarczyk pisze o utracie supermocy Trumpa, ale ja podejrzewam, że stało się coś jeszcze poważniejszego: oto wyborcy odkryli, że mogą nie słuchać człowieka, który od lat przemawia do nich tak, jakby osobiście wynalazł Amerykę, demokrację, elektryczność i hamburgery.
Michał Rogalski w Onecie przeanalizował wyniki z ponad dwóch tysięcy amerykańskich hrabstw. Według jego porannego zestawienia Demokraci poprawili rezultat w 2292 spośród 2351 hrabstw, w których liczono już niemal wszystkie głosy. To nie jest polityczna fala, to jest powódź, podczas której republikańscy kandydaci próbowali ratować się na dachach własnych billboardów. Trump tymczasem zapewniał przez całą kampanię, że Ameryka przeżywa złoty wiek. Być może rzeczywiście złoty, tylko że najwięcej złota zgromadziło się na kontach najbogatszych, podczas gdy przeciętnemu obywatelowi pozostały złote obietnice i coraz droższe zakupy.
Węglarczyk trafnie przypomina, że Trump miał przede wszystkim zająć się Ameryką. Obiecywał zakończenie wojen, obronę klasy średniej, tańsze życie i gospodarczą potęgę, po czym zajął się Iranem, cłami, kolejnymi konfliktami, pomnikami własnej wielkości i budowaniem własnego miejsca w historii. Amerykanin natomiast, istota dość prozaiczna, poszedł na stację benzynową, zobaczył cenę paliwa, zajrzał do sklepu, obejrzał ceny wołowiny i kawy, po czym doszedł do wniosku, że historyczna wielkość prezydenta nie nadaje się ani do smażenia, ani do zaparzenia. Nie pomogły przemówienia o narodowej chwale. Rachunek w supermarkecie okazał się bardziej wiarygodny niż największy wiec MAGA.
Najbardziej rozczula mnie jednak gwałtowna przemiana republikańskich polityków. Jeszcze wczoraj każdy pragnął sfotografować się z Trumpem, każdy zabiegał o jego poparcie i każdy zapewniał, że bez tego człowieka Ameryka pogrążyłaby się w ciemnościach. Dzisiaj, kiedy ich polityczny zbawiciel zaczął przypominać kotwicę przywiązaną do tonącej łodzi, rozpoczynają się dyskretne poszukiwania nożyczek. Wiceprezydent J.D. Vance zapewne również zastanawia się, czy w przyszłym życiorysie należy Trumpa wymienić na pierwszej stronie, czy wystarczy umieścić go drobnym drukiem w przypisie. Ostatecznie polityczna wdzięczność jest uczuciem bardzo szlachetnym, ale w Washingtonie posiada zazwyczaj termin ważności odpowiadający najbliższym wyborom.
Prawdziwy festiwal rozpoczął się jednak w Polsce. Radosław Sikorski przypomniał Elonowi Muskowi swoją dawną uwagę, że polityka jest trudniejsza, niż miliarderowi się wydawało. Jest w tym pewna sprawiedliwość dziejowa. Musk, który swego czasu kazał polskiemu ministrowi milczeć, odkrywa teraz, że nawet najbardziej kosztowne zabawy polityczne nie gwarantują osiągnięcia zamierzonego rezultatu. Można posiadać rakiety, samochody elektryczne, satelity i własny portal społecznościowy, lecz nadal nie posiadać wyborcy, który zechce zagłosować zgodnie z naszym życzeniem. To przykra właściwość demokracji, szczególnie dla ludzi przyzwyczajonych do kupowania wszystkiego, na co mają ochotę.
Włodzimierz Czarzasty dostrzegł w amerykańskich wydarzeniach podobieństwa do polskiej polityki: arogancję, butę, pogardę wobec przeciwników i wreszcie desperackie weto. Nie musiał wymieniać nazwiska Karola Nawrockiego, żeby wszyscy zrozumieli, o kim również myśli. Trump bowiem już zapowiedział, że będzie „Panem Weto”, co otwiera przed nim perspektywę ścisłej współpracy z polskim prezydentem w dziedzinie blokowania wszystkiego, czego samemu nie udało się wymyślić. Proponuję zorganizować polsko-amerykański szczyt wetowania, podczas którego obaj panowie mogliby wymieniać doświadczenia, porównywać liczbę podpisów, których odmówili, i wspólnie rozważać, czy da się zawetować również wynik wyborów. W charakterze tłumacza wystąpiłby ambasador Thomas Rose, który przy okazji pouczyłby Polaków, co powinni myśleć o amerykańskiej demokracji.
Marcin Przydacz natomiast zareagował w sposób, który powinien przejść do historii politycznego akrobatyzmu. Na wiadomość o klęsce ugrupowania Trumpa ogłosił, że jest to ostrzeżenie dla Donalda Tuska, ponieważ żadna władza nie trwa wiecznie. Jestem pod wrażeniem. Amerykańscy republikanie stracili Kongres, polityczny idol prezydenckiego otoczenia otrzymał dotkliwą lekcję, a Przydacz natychmiast wyciągnął wniosek, że problem ma Tusk. To tak, jakby po porażce reprezentacji Brazylii w mistrzostwach świata polski minister oznajmił, że jest to poważne ostrzeżenie dla polskich producentów ogórków. Logika nie musi się zgadzać, byle odpowiednio szybko ukazał się wpis na platformie X.
Największą niespodziankę sprawił mi jednak Robert Winnicki, polityk związany z Konfederacją, który bez szczególnej czułości ocenił przyczyny klęski republikanów, wskazując między innymi wojny, gospodarcze porażki i wzbogacanie się rodziny Trumpa. Kiedy nawet ludzie z takiej części prawicy zaczynają krytykować styl amerykańskiego prezydenta, można odnieść wrażenie, że polityczny entuzjazm przechodzi właśnie gwałtowną korektę. Zresztą trudno o bardziej uniwersalną zasadę: człowiek, który wygrywa, posiada tłumy przyjaciół, a człowiek, który przegrywa, odkrywa nagle, że większość jego przyjaciół miała od dawna inne zobowiązania.
Nie oznacza to oczywiście, że Donald Trump przestał być niebezpieczny dla międzynarodowego porządku. Nadal jest prezydentem Stanów Zjednoczonych, dowodzi armią, prowadzi politykę zagraniczną i dysponuje szerokimi uprawnieniami. Demokratyczny Kongres może go kontrolować, blokować część decyzji i prowadzić dochodzenia, lecz nie odbierze mu automatycznie możliwości podejmowania ryzykownych działań. Zwycięstwo Demokratów nie stanowi więc gwarancji spokojnego świata, ale przypomina coś niezwykle ważnego: nawet potężna prezydentura nie znosi odpowiedzialności przed obywatelami. Dla Polski jest to również lekcja, że przyjaźń ze Stanami Zjednoczonymi powinna oznaczać współpracę z amerykańskim państwem, nie zaś osobisty kult jego aktualnego prezydenta.
A ja tymczasem siedzę przy porannej kawie i cieszę się z odkrycia, że demokracja posiada jeszcze jedną właściwość, której nie udało się Trumpowi wykupić, zastraszyć ani obłożyć cłem. Potrafi mianowicie przypomnieć człowiekowi, że nie jest właścicielem kraju, choćby mieszkał w najpiękniejszym domu, jeździł najdłuższą limuzyną i uważał swoje przemówienia za najważniejsze wydarzenia od czasu odkrycia Ameryki.
Najbardziej podoba mi się jednak to, że Donald Trump, człowiek nieznoszący przegranych, znalazł się w sytuacji, w której przegrał wybory, choć formalnie w nich nie uczestniczył. Jest to osiągnięcie wyjątkowe, niemal sportowe, bo dotąd sądziłem, że żeby przegrać, trzeba przynajmniej wystartować.
A jeśli prezydent rzeczywiście uważa, że jego obecność na karcie wyborczej gwarantowałaby zwycięstwo, mam dla niego znakomitą wiadomość: za dwa lata odbędą się kolejne wybory prezydenckie. Zgodnie z amerykańską Konstytucją nie może już w nich kandydować. Może więc spokojnie ogłosić, że znowu by wygrał. I będzie to zapewne jedyne zwycięstwo, którego nikt nie zdoła mu odebrać, ponieważ odbędzie się wyłącznie w jego wyobraźni.

Dodaj komentarz