JAK AMERYKA ODKRYŁA, ŻE CESARZ JEST TYLKO PREZYDENTEM

Warszawa

Nie wiem, czy istnieje życie pozagrobowe, czy możliwe są podróże w czasie i czy człowiek kiedykolwiek spotka istoty z innych galaktyk, ale od dzisiejszego poranka wiem jedno: Donald Trump nie jest istotą nadprzyrodzoną. Amerykanie dokonali odkrycia, którego nie potrafiły dokonać najpotężniejsze laboratoria świata, choć wystarczyło kilka milionów kartek wyborczych, trochę ołówków i cierpliwe liczenie głosów. Trump stracił tej nocy swoje supermoce. Nie stracił wprawdzie majątku, samolotów, pałaców ani niezachwianego przekonania o własnej doskonałości, ale stracił coś znacznie cenniejszego: możliwość twierdzenia, że wystarczy jego błogosławieństwo, aby polityczny nieudacznik przeobraził się w zwycięzcę wyborów. Amerykanie podziękowali za tę usługę, a republikanie zrozumieli, że prezydenckie namaszczenie nie jest polisą ubezpieczeniową od klęski.

Najpiękniejsze jest jednak wyjaśnienie samego Trumpa, który jeszcze w październiku prosił wyborców, żeby udawali, że osobiście znajduje się na kartach do głosowania. Amerykanie posłuchali, wyobrazili sobie jego pomarańczową twarz przy nazwiskach republikańskich kandydatów, po czym zagłosowali. Kiedy okazało się, że Demokraci przejęli obie izby Kongresu, Trump oznajmił: „Nie było mnie na karcie do głosowania”. I dodał, że gdyby był, zwyciężyłby miażdżącą przewagą. Jest to odkrycie godne Nagrody Nobla z logiki stosowanej, ponieważ człowiek najpierw polecił obywatelom potraktować wybory jako referendum o własnej osobie, a potem uznał, że referendum było nieważne, ponieważ jego nazwiska na kartach nie wydrukowano. Gdybym zastosował podobną metodę do własnego życia, mógłbym z pełnym przekonaniem twierdzić, że wygrałem Wimbledon, ale niestety organizatorzy nie wpisali mnie do turnieju. Wygrałem również maraton nowojorski, tyle że nie wystartowałem, oraz konkurs piękności, ponieważ nie zaproszono mnie do jury.

Tymczasem wyborcza katastrofa republikanów okazała się większa, niż zapowiadali nawet najwięksi pesymiści w ich własnej partii. Demokraci zdobyli Senat i Izbę Reprezentantów, odebrali przeciwnikom mandaty w stanach uchodzących za polityczne twierdze prawicy, a Teksas dokonał rzeczy, którą jeszcze niedawno uznano by za niemożliwą bez ingerencji sił nadprzyrodzonych. James Talarico zdobył tam mandat senatorski, pierwszy dla Demokratów od 1988 roku, natomiast Gina Hinojosa pokonała republikańskiego gubernatora Grega Abbotta. Kansas wybrało demokratycznego senatora po raz pierwszy od 1932 roku. Węglarczyk pisze o utracie supermocy Trumpa, ale ja podejrzewam, że stało się coś jeszcze poważniejszego: oto wyborcy odkryli, że mogą nie słuchać człowieka, który od lat przemawia do nich tak, jakby osobiście wynalazł Amerykę, demokrację, elektryczność i hamburgery.

Michał Rogalski w Onecie przeanalizował wyniki z ponad dwóch tysięcy amerykańskich hrabstw. Według jego porannego zestawienia Demokraci poprawili rezultat w 2292 spośród 2351 hrabstw, w których liczono już niemal wszystkie głosy. To nie jest polityczna fala, to jest powódź, podczas której republikańscy kandydaci próbowali ratować się na dachach własnych billboardów. Trump tymczasem zapewniał przez całą kampanię, że Ameryka przeżywa złoty wiek. Być może rzeczywiście złoty, tylko że najwięcej złota zgromadziło się na kontach najbogatszych, podczas gdy przeciętnemu obywatelowi pozostały złote obietnice i coraz droższe zakupy.

Węglarczyk trafnie przypomina, że Trump miał przede wszystkim zająć się Ameryką. Obiecywał zakończenie wojen, obronę klasy średniej, tańsze życie i gospodarczą potęgę, po czym zajął się Iranem, cłami, kolejnymi konfliktami, pomnikami własnej wielkości i budowaniem własnego miejsca w historii. Amerykanin natomiast, istota dość prozaiczna, poszedł na stację benzynową, zobaczył cenę paliwa, zajrzał do sklepu, obejrzał ceny wołowiny i kawy, po czym doszedł do wniosku, że historyczna wielkość prezydenta nie nadaje się ani do smażenia, ani do zaparzenia. Nie pomogły przemówienia o narodowej chwale. Rachunek w supermarkecie okazał się bardziej wiarygodny niż największy wiec MAGA.

Najbardziej rozczula mnie jednak gwałtowna przemiana republikańskich polityków. Jeszcze wczoraj każdy pragnął sfotografować się z Trumpem, każdy zabiegał o jego poparcie i każdy zapewniał, że bez tego człowieka Ameryka pogrążyłaby się w ciemnościach. Dzisiaj, kiedy ich polityczny zbawiciel zaczął przypominać kotwicę przywiązaną do tonącej łodzi, rozpoczynają się dyskretne poszukiwania nożyczek. Wiceprezydent J.D. Vance zapewne również zastanawia się, czy w przyszłym życiorysie należy Trumpa wymienić na pierwszej stronie, czy wystarczy umieścić go drobnym drukiem w przypisie. Ostatecznie polityczna wdzięczność jest uczuciem bardzo szlachetnym, ale w Washingtonie posiada zazwyczaj termin ważności odpowiadający najbliższym wyborom.

Prawdziwy festiwal rozpoczął się jednak w Polsce. Radosław Sikorski przypomniał Elonowi Muskowi swoją dawną uwagę, że polityka jest trudniejsza, niż miliarderowi się wydawało. Jest w tym pewna sprawiedliwość dziejowa. Musk, który swego czasu kazał polskiemu ministrowi milczeć, odkrywa teraz, że nawet najbardziej kosztowne zabawy polityczne nie gwarantują osiągnięcia zamierzonego rezultatu. Można posiadać rakiety, samochody elektryczne, satelity i własny portal społecznościowy, lecz nadal nie posiadać wyborcy, który zechce zagłosować zgodnie z naszym życzeniem. To przykra właściwość demokracji, szczególnie dla ludzi przyzwyczajonych do kupowania wszystkiego, na co mają ochotę.

Włodzimierz Czarzasty dostrzegł w amerykańskich wydarzeniach podobieństwa do polskiej polityki: arogancję, butę, pogardę wobec przeciwników i wreszcie desperackie weto. Nie musiał wymieniać nazwiska Karola Nawrockiego, żeby wszyscy zrozumieli, o kim również myśli. Trump bowiem już zapowiedział, że będzie „Panem Weto”, co otwiera przed nim perspektywę ścisłej współpracy z polskim prezydentem w dziedzinie blokowania wszystkiego, czego samemu nie udało się wymyślić. Proponuję zorganizować polsko-amerykański szczyt wetowania, podczas którego obaj panowie mogliby wymieniać doświadczenia, porównywać liczbę podpisów, których odmówili, i wspólnie rozważać, czy da się zawetować również wynik wyborów. W charakterze tłumacza wystąpiłby ambasador Thomas Rose, który przy okazji pouczyłby Polaków, co powinni myśleć o amerykańskiej demokracji.

Marcin Przydacz natomiast zareagował w sposób, który powinien przejść do historii politycznego akrobatyzmu. Na wiadomość o klęsce ugrupowania Trumpa ogłosił, że jest to ostrzeżenie dla Donalda Tuska, ponieważ żadna władza nie trwa wiecznie. Jestem pod wrażeniem. Amerykańscy republikanie stracili Kongres, polityczny idol prezydenckiego otoczenia otrzymał dotkliwą lekcję, a Przydacz natychmiast wyciągnął wniosek, że problem ma Tusk. To tak, jakby po porażce reprezentacji Brazylii w mistrzostwach świata polski minister oznajmił, że jest to poważne ostrzeżenie dla polskich producentów ogórków. Logika nie musi się zgadzać, byle odpowiednio szybko ukazał się wpis na platformie X.

Największą niespodziankę sprawił mi jednak Robert Winnicki, polityk związany z Konfederacją, który bez szczególnej czułości ocenił przyczyny klęski republikanów, wskazując między innymi wojny, gospodarcze porażki i wzbogacanie się rodziny Trumpa. Kiedy nawet ludzie z takiej części prawicy zaczynają krytykować styl amerykańskiego prezydenta, można odnieść wrażenie, że polityczny entuzjazm przechodzi właśnie gwałtowną korektę. Zresztą trudno o bardziej uniwersalną zasadę: człowiek, który wygrywa, posiada tłumy przyjaciół, a człowiek, który przegrywa, odkrywa nagle, że większość jego przyjaciół miała od dawna inne zobowiązania.

Nie oznacza to oczywiście, że Donald Trump przestał być niebezpieczny dla międzynarodowego porządku. Nadal jest prezydentem Stanów Zjednoczonych, dowodzi armią, prowadzi politykę zagraniczną i dysponuje szerokimi uprawnieniami. Demokratyczny Kongres może go kontrolować, blokować część decyzji i prowadzić dochodzenia, lecz nie odbierze mu automatycznie możliwości podejmowania ryzykownych działań. Zwycięstwo Demokratów nie stanowi więc gwarancji spokojnego świata, ale przypomina coś niezwykle ważnego: nawet potężna prezydentura nie znosi odpowiedzialności przed obywatelami. Dla Polski jest to również lekcja, że przyjaźń ze Stanami Zjednoczonymi powinna oznaczać współpracę z amerykańskim państwem, nie zaś osobisty kult jego aktualnego prezydenta.

A ja tymczasem siedzę przy porannej kawie i cieszę się z odkrycia, że demokracja posiada jeszcze jedną właściwość, której nie udało się Trumpowi wykupić, zastraszyć ani obłożyć cłem. Potrafi mianowicie przypomnieć człowiekowi, że nie jest właścicielem kraju, choćby mieszkał w najpiękniejszym domu, jeździł najdłuższą limuzyną i uważał swoje przemówienia za najważniejsze wydarzenia od czasu odkrycia Ameryki.

Najbardziej podoba mi się jednak to, że Donald Trump, człowiek nieznoszący przegranych, znalazł się w sytuacji, w której przegrał wybory, choć formalnie w nich nie uczestniczył. Jest to osiągnięcie wyjątkowe, niemal sportowe, bo dotąd sądziłem, że żeby przegrać, trzeba przynajmniej wystartować.

A jeśli prezydent rzeczywiście uważa, że jego obecność na karcie wyborczej gwarantowałaby zwycięstwo, mam dla niego znakomitą wiadomość: za dwa lata odbędą się kolejne wybory prezydenckie. Zgodnie z amerykańską Konstytucją nie może już w nich kandydować. Może więc spokojnie ogłosić, że znowu by wygrał. I będzie to zapewne jedyne zwycięstwo, którego nikt nie zdoła mu odebrać, ponieważ odbędzie się wyłącznie w jego wyobraźni.


  1. KRZYSZOF BIELEJEWSKI

    # TRUMP LOST HIS SUPERPOWERS, OR HOW AMERICA DISCOVERED THAT THE EMPEROR WAS JUST A PRESIDENT

    I don’t know whether there is life after death, whether time travel is possible, or whether humanity will ever encounter beings from other galaxies. But since this morning, I know one thing for certain: Donald Trump is not a supernatural being. Americans have made a discovery that even the world’s most advanced laboratories had failed to achieve, and all it took was a few million ballot papers, some pencils, and a little patient vote-counting. Overnight, Trump lost his superpowers. Admittedly, he has not lost his fortune, his aircraft, his palaces, or his unshakable belief in his own perfection. But he has lost something considerably more valuable: the ability to claim that his blessing alone is enough to transform a political no-hoper into an election winner. Americans have politely declined that particular service, and Republicans have discovered that a presidential endorsement is not an insurance policy against defeat.

    The most delightful part, however, is Trump’s own explanation. Back in October, he urged voters to pretend that he himself was on the ballot. Americans obliged, imagined his orange face beside the names of Republican candidates, and cast their votes accordingly. When it turned out that the Democrats had captured both houses of Congress, Trump announced: „I wasn’t on the ballot.” He added that if he had been, they would have won by a landslide. This is a discovery worthy of a Nobel Prize in Applied Logic. First, the man instructed voters to treat the election as a referendum on himself; then, when the results came in, he declared the referendum irrelevant because his name had not actually been printed on the ballot papers. If I applied the same reasoning to my own life, I could confidently announce that I had won Wimbledon, except that the organisers had unfortunately neglected to enter me in the tournament. I also won the New York Marathon, although I didn’t take part, and a beauty contest, despite not having been invited to sit on the judging panel.

    Meanwhile, the Republicans’ electoral catastrophe proved even greater than the gloomiest pessimists within their own party had predicted. The Democrats won the Senate and the House of Representatives, wrested seats from their opponents in states long regarded as impregnable conservative strongholds, and Texas achieved something that, until recently, would have been considered impossible without divine intervention. James Talarico won a Senate seat there, the first for a Democrat since 1988, while Gina Hinojosa defeated Republican Governor Greg Abbott. Kansas elected a Democratic senator for the first time since 1932. Bartosz Węglarczyk writes about Trump losing his superpowers, but I suspect that something even more serious has happened: voters have discovered that they are under no obligation to obey a man who has spent years addressing them as though he personally invented America, democracy, electricity, and hamburgers.

    Michał Rogalski of Onet analysed the results from more than two thousand American counties. According to his morning figures, the Democrats improved their performance in 2,292 of the 2,351 counties where almost all the votes had already been counted. This was no political wave. It was a flood, with Republican candidates desperately trying to save themselves by climbing onto the roofs of their own campaign billboards. Throughout the campaign, Trump assured everyone that America was enjoying a golden age. Perhaps it really was golden, except that most of the gold had accumulated in the bank accounts of the wealthiest, while ordinary Americans were left with golden promises and increasingly expensive groceries.

    Węglarczyk rightly reminds us that Trump’s principal task was supposed to be looking after America. He promised to end wars, protect the middle class, make life more affordable, and restore the country’s economic might. Instead, he became preoccupied with Iran, tariffs, further conflicts, monuments to his own greatness, and the construction of his personal place in history. The ordinary American, however, is a rather prosaic creature. He went to the petrol station, looked at the price of fuel, visited the supermarket, examined the prices of beef and coffee, and concluded that the president’s historical greatness could neither be fried for dinner nor brewed for breakfast. Speeches about national glory were of little help. The supermarket receipt turned out to be rather more convincing than the grandest MAGA rally.

    What moves me most, though, is the sudden transformation of Republican politicians. Only yesterday, everyone wanted to be photographed with Trump, everyone sought his endorsement, and everyone insisted that without this extraordinary man, America would plunge into darkness. Today, as their political saviour begins to resemble an anchor attached to a sinking boat, a discreet search for scissors is under way. Vice President J. D. Vance is presumably also wondering whether, in his next political biography, Trump should appear on the opening page or whether a discreet reference in a footnote might suffice. Political gratitude is, after all, a most noble sentiment, but in Washington it generally comes with an expiry date corresponding to the next election.

    The real festival, however, began in Poland. Radosław Sikorski reminded Elon Musk of his earlier observation that politics was rather more difficult than the billionaire had imagined. There is a certain poetic justice in this. Musk, who once told the Polish foreign minister to shut up, is now discovering that even the most extravagantly expensive political adventures do not guarantee the desired outcome. You may own rockets, electric cars, satellites, and your very own social media platform, yet still fail to own a voter willing to cast a ballot according to your wishes. It is an unfortunate feature of democracy, particularly for people accustomed to buying whatever takes their fancy.

    Włodzimierz Czarzasty saw parallels between events in America and Polish politics: arrogance, conceit, contempt for opponents, and, finally, the desperate resort to the veto. He hardly needed to mention Karol Nawrocki by name for everyone to understand whom he also had in mind. Trump has already announced that he intends to become „Mr. Veto,” opening up the prospect of close cooperation with the Polish president in the noble art of obstructing everything they did not think of themselves. I propose organising a Polish-American veto summit, at which the two gentlemen could exchange experiences, compare the number of signatures they have refused to provide, and jointly consider whether election results themselves might also be vetoed. Ambassador Thomas Rose could serve as interpreter, taking the opportunity to lecture the Poles on what they ought to think about American democracy.

    Marcin Przydacz, meanwhile, responded in a manner that deserves a place in the history of political acrobatics. Upon learning of the defeat of Trump’s party, he announced that it was a warning to Donald Tusk, because no government lasts forever. I am deeply impressed. American Republicans have lost Congress, the political idol of the Polish president’s entourage has received a crushing lesson, and Przydacz immediately concludes that Tusk is the one with a problem. It is rather like a Polish minister responding to Brazil’s defeat in the World Cup by declaring that it should serve as a serious warning to Polish cucumber growers. Logic is optional, provided the post appears on X quickly enough.

    The biggest surprise of all, however, came from Robert Winnicki, a politician associated with Poland’s Confederation movement, who offered an unusually unsentimental assessment of the Republicans’ defeat. Among the causes he identified were wars, economic failures, and the enrichment of the Trump family. When even politicians from that part of the right begin criticising the American president’s style of leadership, one gets the impression that political enthusiasm is undergoing a rather violent correction. Then again, there is hardly a more universal rule: a man who wins has crowds of friends, while a man who loses suddenly discovers that most of those friends have long-standing commitments elsewhere.

    None of this, of course, means that Donald Trump has ceased to pose a danger to the international order. He remains President of the United States, commands its armed forces, conducts foreign policy, and possesses extensive executive powers. A Democratic-controlled Congress can scrutinise him, obstruct some of his decisions, and launch investigations, but it cannot automatically deprive him of the ability to take risky action. The Democrats’ victory therefore offers no guarantee of a peaceful world, but it reminds us of something profoundly important: even the most powerful presidency does not abolish accountability to the people. For Poland, it also offers a lesson: friendship with the United States should mean cooperation with the American state, not the personal worship of whoever happens to occupy the White House.

    Meanwhile, I sit here with my morning coffee, quietly delighted by the discovery that democracy still possesses one remarkable quality that Trump has been unable to buy, intimidate, or subject to tariffs. It can remind a man that he does not own his country, however magnificent the house he lives in, however long his limousine, and however firmly he believes that his speeches are the most important events since the discovery of America.

    **What I find most delightful, however, is that Donald Trump, a man who cannot bear losing, has managed to lose an election in which he was not even a candidate. It is an extraordinary achievement, almost an athletic feat, because until now I had always assumed that in order to lose a contest, one must at least enter it.**

    **And if the president genuinely believes that his presence on the ballot would have guaranteed victory, I have wonderful news for him: another presidential election will take place in two years’ time. Under the US Constitution, he is not eligible to run again. He can therefore confidently announce that he would have won that one too. And it will probably be the only victory nobody can ever take away from him, because it will take place entirely inside his own imagination.**

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Verified by MonsterInsights